Các loại men gốm sứ Bát Tràng

24/10/2018   |   Đăng bởi A Chau

Nhắc đến Bát Tràng, ta đã liên tưởng ngay đến những món đồ gốm sứ tinh xảo và đẹp mắt. Để các bạn thêm hiểu về làng nghề nổi tiếng và lâu đời này, bài viết dưới đây xin  được giới thiệu về gốm sứ Bát Tràng. Chúng tôi tin chắc rằng, các bạn sẽ phải vô cùng thích thú với những thông tin thú vị mà bạn chuẩn bị được khám phá đấy!

Lịch sử


Làng gốm Bát Tràng là một làng nghề lâu đời với lịch sử trải dài từ thời Lý đến nay. Làng được thành lập bởi nghệ nhân từ 5 dòng họ nổi tiếng về nghề gốm đó là: Trần, Vương, Nguyễn, Lê Phạm.
Qua nhiều thời kì phát triển với những giai đoạn thăng trầm khác nhau, gốm sứ Bát Tràng vẫn giữ nguyên và duy trì được danh tiếng cũng như chất lượng. Đồng thời, các đơn vị ở đây còn luôn học tập và cải tiến theo những công nghệ mới.


 

Làng gốm Bát Tràng nay nằm ở huyện Gia Lâm, thành phố Hà Nội. Đây không chỉ là nơi buôn bán các sản phẩm gốm mà còn là một điểm du lịch, vui chơi, trải nghiệm cực kì thứ vị cho du khách trong và ngoài nước.


Các loại men làm gốm

Men gốm tuy bản chất là thủy tinh nhưng phối liệu không hoàn toàn giống, bởi thủy tinh thông thường khi nấu có thể chứa trong bể khuấy cho đồng nhất và khử bọt. Men khi nóng chảy phải đồng nhất mà không cần một sự trợ giúp cơ học nào, nên phối liệu phải không có vật chất nào không thể tạo pha thủy tinh.

Men gốm là một hệ phức tạp gồm nhiều ôxít như Li2O, Na2O, K2O, PbO, B2O3, CaO, ZnO, MgO, Al2O3, Fe2O3, SiO2... được đưa vào dưới các dạng sau:

Nguyên liệu dẻo (plastic): gồm có cao lanh (kaolin), đất sét (clay), bột talc (steatit), betonit...
Nguyên liệu không dẻo (nonplastic) dưới dạng khoáng: gồm có trường thạch, đôlômít, đá vôi, cát...
Nguyên liệu không dẻo dưới dạng hóa chất công nghiệp: BaCO3, Na2CO3, K2CO3, borax (dân gian gọi là hàn the), axít boric, Cr2O3, ZnO... hoặc các loại frit.

Để kể đến các loại men làm gốm, thực sự là cả một sự tinh tế trong phẩm loại. Điển hình có 5 loại men chính: men lam, men nâu, men trắng, men ngọc, men rạn.

Men lam dùng cho những đò dùng có sắc xanh và thẫm;
Men nâu thể hiện sự mộc mạc, gần gũi;
Men trắng còn gọi là men ngà, có chất mỏng và bóng;
Men ngọc được sử dụng đặc biệt trong dòng gốm Tam Thái;
Men rạn tạo hiệu ứng rạn lấp lánh và lạ mắt.
Công đoạn làm gốm
Để có được một sản phẩm gốm sứ, các nghệ nhân Bát Tràng phải thực hiện nhiều công đoạn cực kì công phu. Cụ thể như sau: 
 

Tạo cốt gốm: quá trình này bao gồm các bước như chọn đất; pha chế, xử lí đất; tạo dáng; phơi sấy và sử lí sản phẩm mộc
Trang trí và phủ men: sau khi có sản phẩm thô, bắt đầu đến quá trình thứ hai lần lượt có các công đoạn như vẽ trang trí; chế tạo men; tráng men; sửa men
Nung đốt, hoàn thành: đây là quá trình cuối cùng và quan trọng nhất. Trong quá trình nà cần chú ý về lò nung, bao nung, các nhiên liệu và điều chỉnh nhiệt độ khi đốt lò.

Men nung xong phải cứng, nhẵn, bóng (ngoại trừ men mat). Bên cạnh đó, tính trong suốt, không màu, tính sáng bóng của men không phải lúc nào cũng như mong muốn. Nếu xương gốm có màu thì phải dùng men đục để che lấp màu của xương, ngoài ra có thể chế tạo men mat (bề mặt như sáp), men kết tinh và vô số men màu khác.

 

Có tìm hiểu mới thấy, để có được một sản phẩm gốm sứ nhỏ xinh là biết bao tâm huyết của người thợ. Hy vọng rằng, sau bài giới thiệu về gốm sứ Bát Tràng này, các bạn sẽ thêm hiểu và trân trọng hơn những nghệ nhân Bát Tràng tỉ mỉ, luôn chăm chút làm đẹp cho.

Viết bình luận